SHILLONG PÂR

      No Comments on SHILLONG PÂR

SHILLONG PAR
-H.zate (Ni 8 November 2013)

Umran kan tlung chun, “Unau hmelhai” hun vel ani a, an thim ruoi ruoi ta a. Ka mit ṭhatnaw lei mani ka kawl hnaia mi hai khawm chu ka hmufie ta rêk nawh. Sienkhawm, ka hei fe a, khalai a nunghak lo ngir kha chu ka hmu hmai naw kher el. Ka hming ka zieklut lai chun ka lungril le ka mit chu hmun dangah ka laksawn thei mawl nawh. A mithmul dum tle zar el le inkuol rai el hnuoi a a singmit deva el kha ka hmu hmai nawh, ka hmu hmai naw el khawm nilovin thlir lovin ka um thei ta nawh.

A pieng ve ti khawm hre lovin kum 20 chuong ka lo dam ve ta a, ka dam thei tho vei leh hi zan a inthawk hin chu a ṭhang loa dam kan zuom ta nawh. A ṭhanglo a dam nek chun a kuoma um ve dingin Famkhawrun khawm nisien zui ka thlang lem tah. Ka mit laksawn ka tum po leh ka hlawsam a, en ka tum nasat po leh ka en ngam si nawh. Ka piengve tikhawm a hrietnaw laiin kei ruok chu ama leiin ka lo buoi ta si a, min an sawisak a a hei inhmur but khawm kha ka tading chun thil mawi an changzo ta a, a hei innui sai lem khan chu mawi ka ti taluo kha kan awn ruoiin ka hriet. Ka lo en nasa taluo chu ka ruolhai an fe hmel khawm ka hriet naw a. Buoinawk in kan hrietsuok a, ka la hnawt a.

Zan prawkram kan hei tan a, amanaw chu ka ngaisak theinaw ani deutak . a rukin ka thlir a ka thlir nghawk theinawh. A umdan iengkim el kha mawi em em hin ka hriet a, kha nithum ka um sung khan ka lungril a buoinaw chauh anih. Seminar buoi a buoi kan ni leiin ka lungril ka thunun the ihram a, ka ngaituona ka sawrbing thei a hram a, prawkram kan tin le kan tannawk ding zat a tuol a alo ngir ka hmu khan tukhaw hrietlo khan ka lo hlimpui ve em em a, ka piengve tikhawm hre naw tu Nuhmei pakhat lei khan ka lo hlim ve ani chuh. Hun a liem a Umran conclave chu iengtin tin mani ka tlingtla thei hram a.

Shillong ah kan um ta a, NEHU Campus panin kan fe mek a, fak-le-dawn ding buoipuitu ding le intlawn kan ni leiin dawr ah kan lut a, dawr a ka lut tawm a Tleirawl inno em em hung inlang kha ka mit, bui mi tang el a ping chut el hin ka hmu hmainaw chieng hle. A sam thla sieu in a dar a hlei vuok phak a, a mit hmul thle sieu dam kha ka tading chun khawvel thilmawi an chang a. “John Keats in ‘A things Of Beuty’ ti hlahril a lo phuok lai khan hi nu hi a hmu khieu am ani aw” tiin ka lo ngaituo hman a. A puonbil insingtai el hnuoia a mal vawng lar el hung inlang ka hmu lem khan chu ka mit hi camera anga hei zoom thei nisien ka ti khawp el a. Ka en ngawi ngawi a, mit thlalo lek a enin a puonbil bil chu an sing taluo deu am aw, ka ti a, sienkhawm, kha nek khan infuol sien chu ka ti chuong der si nawh. Nute Darsangmawi in H.S.A Rorelna a fak ding ‘Mawng a deng bat’ ang hrim a invir vat vat a a ngaituo lai khan kei ruok chu Shillong Tleitir thlirin ka lo hmanhlel ve bawk a. Kan thaw ding kan thawzo a, Kan hei fe khawm chun ralkhat a inthawk ka hmu thei chen chu ka la thlir zui hram a.

NEHU campus kan pan a, a lan hma leiin Laboratory a hai ka leng kuol vel a, chawmkhat kan leng hnung chun rorel ṭan ani ta a. Rorel kan hei ṭan a, sawtfang khunkhan tak a rorel ani hnung chun Ka Shillong Tleitir bawk chu a hung inlang hlawl a, Ka Nute a hung thang sa bawk a, Kan rorel hrim hrim ka lungrilah a lut ta nawh. Anni lai a thang a, Fak-le-dawn buotsaitu a thang ve tak kha ka nuom a. Ka mit kan len zau zau a, kekawrtluon a bun a, zakuolum a hnuoi a zakuo a haknek a insing hieu a hak a, midang chun ha hai sien ka sawisel rek ding veileh. Kha nu kha chu mawi ti em em in ka thlir ringawt el a nih. Fak ding buotsai a an buoi map map lai chu ka ruolhai camera chun ka lo hmet zat zat a, an sin anzo a an fe hnungin nal ti em emin ka en char char ringawt el an nih.

Fak ding a semlai a chethla mawl kha anih ka lunglai h;luotu chuh. Midang kha p eve lo khan kei ngawt kha mi pe elsien ka nuom a, sienkhawm, a thei sinawh. Inzak ti hriettak si, hawihawm lei a a hung innui sai lem khan chu ka tuorzonaw vang anih. A hrietnaw Karin ka lo invetpuinaw chauh a, ka hrietnaw Karin ka lungril pop o a lo hluo hman der el a. Ni thum liemta khan chu a piengve tikhawm hreloin khawvel hi inhawi tie m em in ka hmang a, turuokin chu ka pieng ve anih ti hrenaw pangpal atih ti inlau em em in ka hringnu ka hmang lem ta si a. Ka ruolpa chun”naupang ani saw” ati a, “Bawngtar ma-in luongno tho annawm a thlang” ka ti a, “khawvelah nuhmei an tam taluo, hiengang naupang lak buoi ding ini nawh” a ti chun “Van ah Arasi tamtak an um a, sienkhawm, Thlapa pakhat chau a um i sawnnaw?!, Khawvel ah Nuhmei antam, sienkhawm, ka lunglai hluotu chu Hi nu chau hi anih” ka ti a, ami sel kuolvel pei tanaw ni ngei ding ana, ‘ i chang chang changpui rawh” ati a, ami zam san dai.
Zan a ni a, Bu kan fak lai a a hei chang zet zet ka hmu lem khan chu Val hin “Siktui ka ni lai khan riel ang lo luongral lang” ti an phuok hi a nat dan ding ka hrietthiem pui ve ta a. Ama changlo a hienga um nek chunk an bufak lai a ruotui ang khan luongral ve el ka nuom lem tah a. Bu ka fak vat vat a, hun ka neinaw ti chu ka kepar zat ka hrietchieng tluk zetin ka hriet chieng a, bu ka fakkhawp chun kut fawp vat vatin biek dan ka ngaituo ta a. Mawi le mawinaw khawm dawnchang taloin a thilthawlai chu ka va biek buoi el ta a, tuhnung a ka ngaituo hin inmawl kan ti a, sienkhawm, kan sir chuong dernawh. A sanchu a hming ka hriet pha tlat. A buoi em leiin nghawkum inching lem ka tih ti ka ti leiin kan kiengsan ta lem a.In kan pan na a, motor pakhat a kan hei chuong dam kha intar hle sienkhawm anhawi kawngkhat in ka hriet.

Tu hnung a ka ngaituo nawk a, ka lungril po po sengin, “Debit and Credit rules” hmanga ka hei sut vel khawmin ka tading a a tling tawk nawna hrim ka ngaituo suok thei nawh. ‘Sakhmel Rangka-Dartui chunnu’n luong silo, hiengang lawma ka lunglai hluozotu” ti hla alo phuok khawm hi a awm hrim a nih. Ama le hin chu hremhmun khawm inhawi el di’n a mawi. Ka en a, ka ngaituo a, ka lungril a inthawk hnawt hmang ka nuom, sienkhawm, ka ngaituonaw phal si nawh. A chetzie a nundan ka en a, a pangti inno nak el hai dam kha ka tading chun en nuomum a tling a. Ṭha ka ti taluo kha kan vet naw chau ni’n ka hriet a, Kumtluong nuthai dinga hei fiel el kha ka nuom a, a wai wai suong ka fak lem khan chu a thil suong inhnik leh, a ma hmelthat leh. Ka fakhmel ka hrietnawh, ka ruolhaiin an fak ṭan chau a, kei chun ka lo zo hman ta rek a. A chetzie nundan, an sungkuo nunzie le an nunphung ka thlir khan Runlum Nuthai dinga ka duthusam nisienkhawm, ka retheina min tawmpui a, ka harsatna min tawmpuitu ding le,kan khuo ang Hmar chu ek tluk khawm a an mi ngainawna le Hmar tawng hmang lei a vawitam kut ka tuor takna hmun a mo ni a, ka rinum tuor mi tuorpui a,Serlui ral a bu mi phurpui a ka nunphung min tawmpui ding chun pamhmai taluo a ka hriet leiin ka lungril ang khawm ka hril tanawh a. Sienkhawm , ka ruolhaiin Shillong ka fe zat a an min cha hlak angin,hi ngei hi ani hi “”SHILLONG PAR”’ chu tiin ka lungril ah mitthla zing pumin inkiengzai ka hung rel san lem ta a.

Read: 1765

Leave a Reply