“In Palian Hlawm Si!”

      No Comments on “In Palian Hlawm Si!”

Thil pawimâw buoipui ding a um leiin nikhat lai khan Aizawl-ah ka hang inzin zawk a. Guwahati a’nthawk Sumo in kan suok dawk a. A hma thlar, a lâi thlar le a nuhnung tak thlar chena bit deu ramin kan hang tlân ṭan a. Ka hriselna a ṭha rak naw leiin hmun hla tak intar mapa zuk fe ding chu hawphur rûk rieuna ka nei a. Ka thil thaw ding pawimawna khan a mi tur nasa hle leiin, hawphur hle lang khawm ka tum ram tlung vat kha chu ka duthusam tak a ni tho. Iengtik khawtika la’n hmu ngai lo hai kha Sumo sûnga chun inden lalin kan inhnâw a, inngâi tak ni âwm fahran khan a motor intet le inzûl peiin kan hang innâwt vêl pei a. Khanapara kan tlung chun Thau (Diesel) an thun a. Chu zoa kan hang tlân dawk nâwk char chun ṭawngṭaina hun kan hmang a. Kha lai hmun kha ni dang huna khawm ṭawngṭaina an lo neina hlak ni âwm tak a nih. A hma thlara inṭhung nunghak/nuthlâwi (ka chieng nawh), ama khan “I ṭawngṭai ang uh” a ta, ṭawngṭaina a hung nei a. A ṭawngṭai nu tak kha chu biekin inkhâwmna le nuhmei pâwl ṭawngṭai inkhawm huna khawm khâng ang platform kha chu a nei ka ring hran bêk nawh. Motor kan tlân dawk chara inthawka a thilthaw in phûrna a pêk leia kha hmun kan tlung chen khawma gâwp ṭhet char char kha a na. Ṭawngṭai hun hmang dinga an insiengsat lai khan, hun hmang nuom an um le um naw an indawn ka lo ring deu laiin, ieng khawm indawnna um chuong lova ama kher kherin a hung hmang el kha chu kawngkhat ngaituo chun a mak ve hle tho.

Chu hnunga ka ngaituo zawm peina a chun, Pathien ei biek dân hi ei ngâi awlsam deu niin ka hriet hiel a. Nikum Krismas lêngkhâwm kan hmangna a nunghak pakhatin hun a hmangna huna a ruolnu Muslim pakhat ṭawngbau a hril thu a mi zuk inhriettir rak el. Exam huna lekha tiem ding tam tak an nei leia lungril sâwl taka an um laiin ama ang bawka a pathien ko dinga a ruolnu a fiel thu a hril a. A ruolnu chun, “Nail polish kan nâl leiin ka pathien ka biek thei naw a nih” ti’n a dawn thu a hril. Ringnâwtu, sakhaw neilo ang hiela ei ngai hai hmana chuong lâwm chun an pathien an inzâ a lo ni chuh! Nuoma vawikhat phur thut thil thu bakah, thil iemani mi pangâi ei nina khêla phurna mi pe thei thil ei thaw leia Pathien ei biek hin, ei ko pa hin a lo ngaithla ngut di’m chu!

Kristien seng seng lai khawm hin, vâi ei ti hai mâ hin Pathien inzâ dân an thiemin ka hriet hlak. Eini râwiin Berampu ṭhenkhatin pulpit an kâi dinga chapal/pheikhawk an hlîp ringawt khawm ṭûl lo le nuizat um a ei ngâi laiin, anni chun Pathien bie dinga biekin an lût ding khawma an pheikhawk an hlîp ve tlat thung. Pathien, khawlâi hmuna khawm um le ieng hun khawma biek thei nei ei ni lai zingin, a biek dan kawnga ruok hin chu fimkhur met a ngai ve tho in ka hriet. Ama ei biek hin, a dawn tlâkin ei dâwr am? Ei râwl hi ngaithlâk inhawi tâwk ani am? Ama le inpâw taka ei inpâwlna ding dâltu thil a um am? ti hai dam hi thil ngaituo tham tak chu a tling a nih. Isu meu khawmin, “Pathien chu Thlarau a nih; ama chibai bûktu haiin Thlarau le titakzetin chibai an bûk ding a nih” a lo ti hiel kha a na.

Kan ruol ṭhenkhat haiin fiemthu ang deuin “Mizoram House lai chu thil iengkim a um vawng” an ti hlak a. A hma chun ka lo ngaituo ngai rak naw bakah, pawimaw khawm ka lo sak ngai em nawh a. Amiruokchu, kha zâna motor nghâka iemani chen ka um sûng khan thil tam tak hre hman chun kan hriet ve tho. Motor tluong taka kan fe theina dinga ṭawngṭaina nei nu khawm hi khâng lai hmuna counter pakhata Manager an ti hai ang deu kha a nih. Dârkâr khat vel deuthaw motor ka nghâk sûng chun, an hmêl hang en ringawt chun âwi um lo deu deu hi maksak tak taka um an um vêl nuol a. Dâwrte a hai khawm chun tui danglam deu deu khawm hi an lo kawl ve deu fur bawk. A mak ka ti hran nawh, Vairam ani leiin a hmun la hmêlhriet lo hai tading chun thil remchâng tak ni dingin ka ring.

Chuonga kan zuk fe pei chun, iemani chen hnunga hin zantieng bufâkna hmun hi kan tlung nâwk a. Chu hmun chu Guwahati a’nthawk khawma hla taluo lo hi a nih. A driver pa chun laklâw deu hin side naw tieng a mi tlânpui thut a. Iem a ngaituo ani ka ti chuh, minute 2 vel ding kan tlan zo hin compound pakhat sûnga hin a mi tlân lût pui a. A gate bana chun signboard lien deu kuou hin MIZO HOTEL ti hi a lo inziek a. Ka lungrilin bufâk an rawt ta ding ani hmel hi ka zuk ti el a. Kan hung suok ṭanna ngaituo chun, inzin ṭhang hai tading lem chun phîng ṭâmna tham khawm a la ni nawh. A mi ṭhuoitu hai takin an rawt ta si leiin, ṭam le ṭam lo hril theina hun a um ta nawh. An hme suong hai khawm chu a’nhnik le inhnik lo khawm ngaituo taluo lovin lungâwi deuin ka zuk bâr ve mawl mawl a. Thâwk khat phingṭam huna bufâkna ding vâi hotel khawm lampui sei tak kan la fena dinga hin a tam awm vei leh ti hai khawm chu lungrila chu a um zing tho a. Ni dang hai khawm kha lai hmuna khan an lo fâk rawp hlak ni dingin ka ring a. An hnam le an ram mi hai an ni leia harsa sâ sâ, traffic dân bawsiet hiela kha hotela a mi tlân lût pui kha lo ni ding a na. A hmun inhawi naw deu le an fâk siem inhnik rak lo khawm nisien, mani chipui hai an fâk zawngna ngaihlu puia an hamṭhatna ding a zuk ngaituo pêkna thu a ruok khan chu driver pa kha inpâk um ka ti kawng khat hle tho. Mi hai hlâwtlingna thîkthu sie taka thlîra; midang hmakhuo ngâina nêk nêka mani phîng sukbêl nuom hnam hai tading chun entawn tlâk tak niin ka hriet hiel a nih.

Bufâk khawp chun sâwt châwl hman lovin kan tlân dawk nawk nghâl a. Zân a hung sâwt pei leiin intar map khawm ni inla, a mi turtu a nasa meu ta chun imû khawm a lovin that thei ve tho a. Zîng khuo a hung var ier ier chun Mizoram hi kan lo tlung dêr tah a. Ka chuongpui ka ruol haiin mani ram an tlunga thlangmuong deua an um kei hmun le ram nei ve lo pa’n inhnar deuva ka tlîr mêk laiin, ka hrietthiem lo deu thil pakhat ka tawng fûk ta rêk a. Kolasib kan tlung tâwm deu hin report mak deu hi kan dawng ta hlau el. Kan suok deu hlima inthawka Sumo pali vêl inthlawn pei kha kan na. A hmasa taka mi driver pa hi kan motor tukvera hung dâkin, “Ṭha deuin in hril thlang vawng el ei tih, YMA le Excise hai an lo duty a, an um sâwt deu ding ani leiin mani thil seng inhre ṭhat dan ngaituo el ding” hi a hung tih a. A thil hril chu a umzie chieng taka ka hriet naw lai zingin, kâwk ṭha tak a nei chu ka ring tho a. Ṭhenkhat kha an mitmeng hai a hung danglam vel a; iemani tak hriet tumin to ṭawk khan an châng chavai hai ka lo thlîr ringawt a. A nakie met chun, an bag hai an hang siemrêl vêl leh, a nuhmei a pasal hin dâwn chi hi tam tâwk tak hi an lo phur seng kha a na. Nikhat lai chaua zu zawr phalna dân Mizoram sawrkârin a passed chau kha ani si, a hmuna khawm a tam tâk âwm vei leh ieng leia khâng zât zât kha an phur tâwl am a nih ti’n ka khât khât chun ka lo ngaituo buoi ve rak rak a. Excise hai khawm zu zawrna dân a um ta leiin a black a mi an man chun side an hau pha ding leia taima deua an duty ni ding damin ka zuk ring tho a. Amiruokchu, State pakhat sûnga Department pakhata thuneina neitu le kengkâwtu haiin duty post/check gate hranpa nei lova, an remchâng le nuom hun huna khawpui laia Organization pakhat le ṭhangruola an duty pei el hi chu mak tina tak chu ka nei ve tho. Aizawl ka tlung hnunga zu zawr le dâwn chungchâng kimchang taka ka hrietna khêlah, an Home Minister in “Zu zawr phal naw na khuo hai chu thaw lui thei an ni nawh a; Amiruokchu, a ram mipui haiin ei ṭhatpui lem dan ngaituoa rêl a nih a, a phal lo hai tading khawma, ar that dan chi khat chau a um nawh” a ti ka hriet hnung hin chu thil âwm tak a tlung pei chu niin ka ngâi ve thung.

Mizoram hi vawi iemani zât ka lo inzin ta hlak a chu, iemani ti takin tûta ṭuma ka fe hin ka en chipchier deuin ka hriet. A ram kan lûta inthawk hin lampui sîr le khuo hai chu chîk takin ka en kuol vêl pei a. An khawpui deu le bazaar hmun haia sign board a thil inziek hai dam chu ka tiem malam pei bawk a. Kristien state ti takah, Pathien thu inziek hi hmun tin deuthaw a hin hmu dingin a um pei a. Ni danga ka la ngaituo ngâi dêr lo, india rama literacy rate hmun pathumna hiel hautu an ni leiin inchûkna hmun tam tak um dinga ngaina hi ka nei tlat el a. Thingdawl laia Navodaya Skul le Dutlâng hung lût tung lai vêla tlâwm a zâwng a um ti naw chu ka beisei ang lem chu ka hmu hran nawh. Mizoram chu tlângram deu vawng ani leiin, lampui laia inlang phâk lovin a kilkâr deua an inchûkna In hai a um tâwl ni dingin ka zuk ring suk el a. Literacy rate insang tak hautu ni lai zinga inchûkna hmun hmu ding a tam naw ngaituo chun, TB laka invêngna dinga inhrilna thu chu kâwi tin deuthaw a hin hmu ding a um pei a. “Kar hni inkhul ta chun, I khâksâw test thaw rawh” ti hi minute tlâwmte dan peia hin hmu ding a um a nih. Hieng lâwma TB invawi an inlauna san hi dumkhû an hê lei ni tak dingin ka ring a. Eini râwi chu ei pi le puhai hun chena inthawka dumkhû hâwp hnam ei nih tia mani inthiem fâwma a ṭhat naw zie hre zing puma insûm tum lo ei ni leiin, a mak khawm ka ti hran bêk bêk nawh. Kum sâwm vêl liemtah a Aizawl kan zin lâia thil mak ka ti em em hlak kha a mi zuk inhriettir thar pha hiel a nih. Nunghâk hmelṭha le pieng mâwi tak tak hai khawm kui hin, hmun finriel deua an um pha an handbag a’nthawk cigarette le lighter an lâk dawka an hîp mawl mawl hlak chu ti! Nuhmei khawm mihriem tho an na, sawisêl thei lem chu an ni bîk nawh.

Aizawl khawpui sûnga khawm kha hma ngaituo chun hmar ṭawng hi a lo mikhuol ta naw hle el. Bazar hmunpui le City Bus chunga hai chen khawm hin hmar ṭawng ri hi an kat nak an tah. Vâiram anga a hmar ṭawng chau khawm nilova, tlangmi ṭawng hmang taphawt ngâinatna hmun nisien chu chibai seng zozâi ni naw ni hai. An umna le sinthâwna hmuna hai mi nêka inhnuoi ang deua in ngâia, ruol nêka thlâwm lem anga an inngâina ruoka khan chu kawng khat ngaituo chun lungril mak tak tak a mi’n neitir ve tho. Mani rama chêng le khawsa ei ni hih, hung ro tih a “Aw Kan Hmar Ram” ti hla hang rempui el chu thil awl-âi tak ani ka ring hran nawh. A châng hin mani ruolpui laia thlâ ngamna dingin mi tam takin MIZO ka nih hang ti ve dê hlak inla khawm, a nina taka chu ei hmin tak tak naw niin a’nlang deu tho. Chu ngirhmun chawngpu sak taka neitu hai angin, anni hai lai hin ei chang a par zo naw hle khawm ti thei ning a tih.

Guwahati a’nthawk kan tlân pei a, Shillong kan zuk pêl deu char khan tâwite châwlin kan inzun a. Kan inzun zo chun mani ṭhungna senga inṭhung dingin kan lût nâwk tâwl sau sau a. A nuhnung tak thlara inṭhung kha kan nih a. Kan thlara inṭhung mi pahni kan lût hma deu khan a lâi thlara mi hai kha an lo lût tâwl vawng a. Zuk lût kan tum chun a YMA seat (anni râwi ti dân) a inṭhung pahni kha an hung suok a. Pakhat lem pa chun, “lut raw uh, in palian hlawm si!” a lo tih a. Pa vânthlâng ve taka inngâi hlak kha, mi’n an mi lo hmu lien ve tah niin ka zuk hriet a. Kan zinna a ka thil hmu le hriet hai a’nthawk hriet le inchik zing ding tam tak ka nei zing laiin, ka mimal taka ding chun pa lien ka zuk hlâw ve hi hriet zing tlâk chu niin ka hriet.

Guwahati: 26th March, 2015

Read: 1145

Leave a Reply