Hnam boral dinghai

      1 Comment on Hnam boral dinghai

HNAM BORAL DINGHAI*

Ziektu: Zarzolien Keivom

Hnam hmasawnna ding le inthanglienna ding chun tawng hi a kila lung pawimaw tak niin an lang. Pathienin khawvela hnam pakhatin ami siema, chu ruol ruol chun tawng khawm ami pek sa bawka, chu thil pek chu para ra insuo pei dingin ei rengin mawphurtu ei nih. Ei hun tawng peiah ei fak le dawn le ei thuom thil hmang changkang dung zuiin thil hming khawm phuok bel peia ei tawnga la um lo hnam dang dang eini neka changkang lemhai  tawng ei tawnga hlulût peia ei tawng suk hausak hi hmasawnna le inthanglienna vaitamin tha tak ni’n an lang. Ei hawrawp khawm belsa thei belsa peia suk hmasawn khawm hi thangthar  mawphurna a nih ti ei hriet tlat a tha. Mani var intia midang inveta ngai tlat hi hnam thangmawbawk nina  a nih ti hi  ngaituo hlak ding a nih.

Ei neka hnam changkang lem hai tawng hriet le inchuk a tul lai zingin mani tawng neka hlutsak ding an nawh ti khawm ei hriet zing nuom a um, arpui a um naw chun a tui a um thei naw a, artui a um naw chun arpui khawm a um thei chuong naw ang el hin hnam khawm hi tawng a um naw chun hnam khawm a um thei bik naw a, tawng nei lo hnam chu mi boral a nih.  Chuong chu a ni leiin eini Delhia cheng le India khawpui hran hrana chenghai hi ei fimkhur a tul a nih,ei naupanghai inbiekna tawng tlanglawn chu Hindi tawng vawng an tah, hienga eiin thlazal pei chun kum tam bek bek ngai naw nih, ei nau nuhmei haiin ieng singh singh a mani ieng kapur pur am a nih la hung nei an ta ei tlangvalhai khawma ieng devi vi ma nih  hung hmangaiin la hung la lut an ta, vai sa la hung phun an ta  ei suon le par zawng suok ruol loin ei boral na hmakhuo a nih.  Ieng angin saptawng le vai tawnghai hi thiem inla khawm mani insunga tawng tlanglawn chun hmang lo hram dingin fimkhur ei tiu, ei boral hma hin. A thei hram chun thangtharhai hin a aw b le buhmasa kha inchuk thar inla nuom a um ei hawrawp ziek dan in dik naw lei khawm hin ei tawng mawina le hlutna a suk da ta hle a nih. Ieng angin in suk Hmar inla khawm  ei tawng  eiin zapuia hnam danghai tawng ei hlutsak lem tlat chun  Baibulin hmangaina chu thilthaw a thang naw chun a thi a nih a ti kha hre tlatin  insuk Hmar loin thilthawin Hmar ni lem ei tiu.

Ram ama le ama indo le sungkuo ama le ama indo an ngir suok naw ding thu hi Isu hi khawvela a hung lai khan a lo hril a, an dik zie en tirna dingin Babulon khaw ropui tia Baibula lo in ziek tuta Bakdad (Baghdad) tia hriet lar Iraq khawpui  khu kum iemani zat lai lo liem taa inthawka Suni le Shia hai kara in hrietthiem nawna leia pawl le pawl indona rama in chang a nih.  Chu indonaa mi that rawn rawn le thina chen lo tuok hai chu vanrama thangsuo puon sila tawnlairang tawna  an lo hmuok dinga inngai an ni leiin an huoi sar tawl hrim a nih. Nitin tinin hmun pawimaw le mi tamna hmun hmuna hai bomb suk puokin vui seng lo mithi ruong in hlawm le mani sa him na ding zawng a tul leiin mani in sin khawm an thaw mumal thei naw a ni deu tak. An tuor nasa leiin a ram chu a nitelin awngrawp tieng a pana, an in le lohai hlak chu bomb le silai muin  a deng siet zing bawk, ngir suok chu hril lo, nitinin an ngirhmun a se tiel tiela  mani le mani indo an ni leiin Isu’n a lo hril ta angin an ngir suok thei hri naw a nih. An thanghar vat  naw lem chun boral ding ma chu an ni el.

Eini Hmarhai khawm kum sawmruk lai liem taa inthoka ei lampui hraw ei thlir let chet chet chun hma sawna ngir suok nekin ei tlum lut tiel tiel lem niin an lang. Hagai 1:5 & 6a a hril angin, Iengkim Lalpa chun hieng hin a tih; “In um danhai ngun takin sut ro, in ching teua, tlawmte in sika. In fak a, in tlai si naw a. In dawn a, in khawp si naw a. Thuom in hak a, in lum si nawh. In sum hlaw suokhai hlak chu ip mawng invenga thlak a hril ang el” in ei khuo kar lam hai hlak chu pheikhawk puma lawn na thei um lo, unau hnam danghai khuo le kar lam le chu sim le hmar ang elin an thlau, ei umna tieng tieng hlak chu a mei ei nih, a lu chang zo ei um ta nawh, chuong ang bawkin kohran tieng khawm ringsan boa mani kea ngir thei khawm ei um bawk nawh, kohran thawktuhai khawp tawk hlaw pe zo ei um nawh. Israel Pathien ta dinga thahnem ngai luota puka intawm Eliza anga Pathien rong bawl feta in ngai si kohran puka intawm  thuoitu le mipui ei tam taluo ta lei khawm a ni el thei a nih. Pathien rong bawl loa kohran rong bawl ei tam leia intodel lo am ei ni ta lem ti dam hi nguntaka in sut a hun tah ni lo maw! Ei ram kohran hai hi ringna le thlaraua inthang nekin building tha hau le inlirthei hau zawnga inthang le in suk nghet tieng thrang ei lak nasa lem ni’n an lang, a tung zawng ni loin a suk zawngin  eiin thanga ei pil zo el ding khawm a hawi. Thlaraua tan ta siin tisaa zo lo dingin fimkhur ei tiu.

Hmar People’s Convention ( HPC) a hung pieng hlim laia mipui lungril a hne dan kha chuh a ropui bek bek el a nih, Hmar ka ni ti ta phawt chu an hnik pui naw an um naw ang tluk a nih. Hnam hmangaina lungril mi tinin ei nei a Hmar Autonomas Kansil (Hmar Autonomous Council )  khawm kha zuk nawr suok el dinga beiseina nei khom ei tam, a tar a zur chenin eiin phu sup sup el a nih ti a hre naw ei um nawh. Hmar hnam hi makna tak ei neia, thlem khawm ei awlsam bawk ni’n an lang, Josep unau hai ang ela tangka sum tlawmte khawma mani unau hai zawr el nuom dam ei lo um nawk pei el. Hmar le Lusei indo lai khom khan Sailo lalin mani u le nauhai do dinga a khawi ngam Saizahawl khawm kha ei tuor hla hle a nih kha, chuong ang bawkin HPC ṭal that lai tak khan tukdawla suk remtu dingin Hmar tlangvalhai bawk Mizoram sawrkar khawma a lo rekrut reka ei hnam tlawmngai pawl chemtum ringawt le ram suokhai khan puokrang chawihai ei unauhai kha a thawhla em em a lam chenve khawm tlung thra hman loin Mizoram sawrkar chun  ei thuoituhai a simbudawia inhlemna remna thuthlung a lo ziek pui ta a ni kha. A pawi thei ngei!

Ei la var thei chuong nawh, remna thuthlunga lungawi lo tlangval thenkhat  ramhnuoia la rawl pawlhai  hlak chu nuom dan le ngai dan a hung inphir nawk pei, lungril in ang lo na nana chu inrem thei ngang lo chu, bubel hrana in suong naw thei ni lo, a thenin chalrang hel ruol ei ramah ei lak luta ei tuor khawm a sa hle nghe nghe kha a na, ieng phing am ei ngaituo an ta ding!  Eini le eini insuosam el dinga in kei dar am ei na ti ngaituo ei tum dal hi, kohran ni leh ram diman pawl ni leh pawl phun dingin eiin sahla rak rak el chu a na mak tak chu ei nih. Pawl a pieng ta hlak chun “tuntiengin kil a nei” ti ang deuin tan bik hlak chu um lo thei lo a na,  tubau le dolung kara um ang elin inveng dekin ei um tawla eini lai thutak khoma hmun a chang zo ta naw a ni deu tak tah. “Ar mangsie, sanghar lunglawm” ti ang ziezangin eini le eini eiin suosam mangsie hi  Mizoram sawrkar lawm zawng ei thaw a nih ti dam hi ngatuo nachang hrein tho har zai rel ta in la nuom a um ta ngawt el. Hieng zozai sum le pai le thisen ei seng belsa taa chu inhlemna thuthlung ei ti HPC huna ziek bak kha vawisun chen hin inchis khat el khom ei hmu bel sa hril ding umin an lang nawh. Ei tho har vat naw chun ei hnam hi ei la boral ngei ding a na, ieng ang zawng zawnga boral ding am ei nia ti chu ngaituo um tak a nih.

Ei ram ei hnam tlusie mek hi kei tho a tungding nawk dingin Delhia thiem inzira cheng thalai hai hin mawphurna lien tak ei kutah an nghat a nih ti ei hriet tlat nuom a um. India khawpui hran hrana sin neia chenghai le thiem inzira chenghai laia Hmar Welfare le Christian Fellowship inngir sap pei dingin thang nasa taka la dingin kan fui zuol nuom cheu a nih. Ei khuo tienga pawl tui lienin a lenhai khin san tu an ngai a nih. Tuitla ama le ama an san suok thei naw angin eini khawpuia pawl tuiin a chim phak lo hai hi an ni sansuok dingin Lalpan a mi dit a nih. Fela fela va thaw rawh tia mi kuta innghat loin ei hnam ei ram boralna lamtluong hraw mek hai san dingin thang la in hmaw’ng ei tiu.

(*Paper presented in the 3rd Thiemfin organised by HSA, Delhi on the 26th March, 2016 at New Delhi)

Read: 976

One thought on “Hnam boral dinghai

Leave a Reply